Karadağ’da iş kurmadan önce iş ve maliyet planı

Neden önce plan?

Karadağ'da bir şirketin resmî kaydı, belgeler hazır olduğunda görece kısa bir işlemdir. Kayıttan sonra ise kira, muhasebe, personel, vergi bildirimi ve satış faaliyeti gibi düzenli yükümlülükler başlar. Bu yükümlülükleri karşılayacak bir iş modeli ve nakit planı yoksa, şirket kurulmuş olsa bile iş yürümez.

Bu rehber, kuruluş belgelerine geçmeden önce yazılı hâle getirilmesi gereken konuları sıralar. Yasal koşullara ilişkin bilgiler, Karadağ Vergi İdaresi'nin (Poreska uprava) yayımladığı resmî kaynaklara dayanır ve aşağıdaki kaynak listesinde belirtilmiştir.

İş modelini tek sayfada netleştirin

İlk adım, faaliyetin ne olduğunu ve gelirin nereden geleceğini sade bir dille yazmaktır. Bu sayfa hem kendi kararlarınız hem de daha sonra konuşacağınız avukat, muhasebeci ve banka için ortak bir başlangıç noktası olur.

• Ne satacaksınız: ürün, hizmet veya ikisi birden?
• Müşteriniz kim: Karadağ'daki işletmeler, bireyler, turistler veya yurt dışındaki alıcılar?
• Satış nasıl olacak: mağaza, çevrim içi satış, toptan dağıtım, proje bazlı sözleşme?
• Fiyatı neye göre belirleyeceksiniz ve rakipleriniz kimler?
• Faaliyet mevsimsel mi, yoksa yıl boyunca düzenli mi?
• İşi kim yönetecek; kurucular Karadağ'da mı yaşayacak, uzaktan mı yönetecek?

Şirket türünü seçin

Karadağ'da şirketlerin kuruluşu Şirketler Kanunu (Zakon o privrednim društvima, “Sl. list CG” 90/25, 121/25) ile, kayıt usulü ise Ticari ve Diğer Kuruluşların Kaydı Kanunu (Zakon o registraciji privrednih i drugih subjekata, “Sl. list CG” 92/25, 121/25) ile düzenlenir. Vergi İdaresi'nin yayımladığı kurallara göre ticari faaliyet kollektif şirket (OD), komandit şirket (KD), limited şirket (DOO), anonim şirket (AD) ve şahıs işletmesi (preduzetnik) biçimlerinde yürütülebilir. Yabancı bir şirket, Karadağ'da ayrıca bir şube (dio stranog privrednog društva) kaydettirebilir.

Yabancı yatırımcıların sık değerlendirdiği DOO'da sermaye paylara bölünür ve şirketin en fazla 30 ortağı olabilir. Kanundaki asgari esas sermaye 1 avrodur; bazı özel şirket türleri için özel kanunlar daha yüksek bir tutar öngörebilir. AD için asgari esas sermaye 25.000 avrodur. Asgari sermayenin düşük olması, işi finanse etmeye yeteceği anlamına gelmez: ilk ayların giderlerini karşılayacak kaynağı ayrıca planlamanız gerekir.

Hangi türün size uygun olduğu; ortak sayısına, sorumluluk yapısına, yönetim biçimine ve faaliyetin niteliğine bağlıdır. Bu seçim hukuki bir karardır ve bir avukatla birlikte verilmelidir.

Kayıt sürecini genel hatlarıyla bilin

Şirketler, Vergi İdaresi'nin tuttuğu Merkezi Ticaret Sicili'ne (Centralni registar privrednih i drugih subjekata, CRPS) kaydedilir. Kayıt başvurusu elektronik ortamda, tek tip bir başvuru formuyla yapılır. Vergi İdaresi'nin kurallarına göre DOO kaydında başvuruya genel olarak şunlar eklenir: kanuna göre onaylanmış kuruluş sözleşmesi, şirket esas sözleşmesi (statut), yönetim organı üyelerinin bilgileri ve atama kararları, atamayı kabul beyanları, elektronik posta adresi ve asgari tutarın üzerinde sermaye konuluyorsa ödeme belgesi.

Kanun, DOO'nun kurucular fiziksel olarak bulunmadan, nitelikli elektronik imza ve noterin elektronik onayıyla kurulabilmesine de imkân tanır; kurum, gerekli gördüğü durumlarda yine de kişisel katılım isteyebilir. Kayıt kararıyla şirkete sicil numarası ve vergi kimlik numarası (PIB) verilir. Kayıttan sonra şirket bilgilerinde olan değişikliklerin yedi gün içinde sicile bildirilmesi gerekir.

Vergi İdaresi'nin yayımladığı ücret kararına göre DOO kuruluş kaydının sicil ücreti 15 avrodur. Bu tutar yalnızca sicil ücretidir; noter onayı, tercüme, belge tasdiki, banka ve danışmanlık giderleri ayrıca hesaplanmalıdır. Tutarlar değişebileceği için başvurudan önce güncel kararı kontrol edin.

Vergi ve fatura düzenini baştan planlayın

Katma değer vergisi (PDV) kaydının zorunlu olup olmadığı, Karadağ KDV mevzuatındaki koşullara ve faaliyetinize bağlıdır. Güncel eşik ve kayıt kuralları için Vergi İdaresi'ne veya bir muhasebeciye danışın; bu rehberde doğrulayamadığımız için bir tutar yazmıyoruz.

Vergi İdaresi ayrıca elektronik fiskalizasyon sistemini yürütür. Satış yapmaya başlamadan önce faturalarınızın hangi yazılım veya cihazla, hangi kurallara göre düzenleneceğini muhasebecinizle netleştirin. Bu, maliyet planınızda ayrı bir kalem olarak yer almalıdır.

Maliyet kalemlerini gruplara ayırın

Tutarlar sektöre, şehre ve işin ölçeğine göre çok değiştiği için burada rakam vermiyoruz. Bunun yerine, teklif toplarken eksik kalem bırakmamanız için maliyetleri dört grupta düşünmenizi öneririz.

• Kuruluş giderleri: noter, tercüme ve tasdik, sicil ücreti, banka hesabı, hukuki danışmanlık
• Düzenli sabit giderler: kira, faturalar, muhasebe, yazılım ve fiskalizasyon, sigorta, iletişim
• Personel giderleri: ücretler, işverene düşen yükümlülükler, işe alım ve eğitim
• Faaliyete bağlı giderler: stok, nakliye, depolama, pazarlama, sektöre özgü izin ve belgeler
• Kişisel giderler: kurucular için seyahat, konaklama ve gerekirse oturum işlemleri
• Beklenmeyen giderler için ayrılmış bir yedek pay

Nakit akışını aylara bölün

Kârlılık hesabı yıllık yapılabilir, ancak işi ayakta tutan aylık nakittir. Her ay için beklenen tahsilatı ve ödemeleri ayrı satırlarda gösteren bir tablo hazırlayın. Satışların ilk aylarda yavaş başlayacağını, müşterilerin ödemeyi gecikmeli yapabileceğini ve mevsimsel dalgalanmaları tabloya yansıtın.

Tabloyu en az iki senaryoyla çalıştırın: beklediğiniz durum ve satışların planın gerisinde kaldığı durum. İkinci senaryoda kasanın hangi ay eksiye düştüğünü görmek, ne kadar başlangıç kaynağına ihtiyaç duyduğunuzu gösterir.

Konumu müşteriye ve lojistiğe göre seçin

Şirketin kayıtlı adresi, faaliyetin fiilen yürütüleceği yer ve depo ya da satış noktası aynı olmak zorunda değildir; ama her biri ayrı maliyet ve izin konusu doğurabilir. Konum seçerken müşterilerinize yakınlığı, tedarik ve sevkiyat yollarını, personel bulma imkânını ve faaliyetin mevsimselliğini birlikte değerlendirin. Kira sözleşmesi imzalamadan önce mekânın planladığınız faaliyete uygun olup olmadığını ilgili belediye ve uzmanla kontrol edin.

İzinleri ve kişisel durumu ayrıca kontrol edin

Sicile kayıt, her faaliyet için tek başına yeterli olmayabilir. Gıda, turizm, sağlık, inşaat veya taşımacılık gibi düzenlenmiş alanlarda ek izin, lisans veya uygunluk belgesi gerekebilir; hangi belgenin gerektiği faaliyetin türüne göre ilgili bakanlık veya belediye tarafından belirlenir.

Kurucuların Karadağ'da yaşaması ya da çalışması planlanıyorsa oturum ve çalışma izni ayrı bir süreçtir. Seyahat de planın parçasıdır: Karadağ Hükümeti'nin resmî sayfalarına göre Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için 1 Kasım 2026'dan itibaren Karadağ'a giriş vize gerektirecektir. Vize kuralları değişebildiği için seyahat öncesinde Dışişleri Bakanlığı'nın güncel duyurusunu kontrol edin.

Kimin ne yapacağını belirleyin

Şirket kuruluşunda hukuki işlemler avukat ve noter, vergi ve muhasebe işleri muhasebeci, kayıt ise yetkili kurum tarafından yapılır. Invest Consulting bu işlemleri kendisi yapmaz; iş ve maliyet planını sizinle birlikte hazırlar, belge listesini düzenler ve süreci ilgili uzmanlarla koordine eder. Böylece her uzman, aynı plan üzerinden ve eksiksiz bilgiyle çalışır.